Thứ Hai, 25 tháng 1, 2016

NỔI BUỒN CUỐI NĂM

Ngày xưa khi Digogène cầm đèn đi giữa ban ngày, đáp câu hỏi: “Ngài đi đâu đấy?” bằng câu: “Đi tìm một người”, hẳn nhà hiền triết thời cổ đã muốn đòi hỏi nhân tính như một biểu hiện thanh cao của một bản chất lý tưởng, khác xa với sự tầm thường ti tiện phổ biến trong những hạng người gọi là quý phái đương thời.

Ở tập cổ tích của Campuchia, có một câu chuyện lý thú, kể một anh chàng nhìn quanh thấy ai cũng có nhiều sự thô bỉ, xấu xa, gần với loài vật hơn là loài người, bèn quyết tâm tìm cho được một người. Đợi ngày hội lớn tập trung đông đảo, anh ta cải trang làm người nghèo khổ ngồi dưới gầm cầu câu cá. Bao nhiêu là người chỉ mãi nghĩ đến cuộc vui ngày hội hoặc chỉ bận tâm về sự trưng diện của mình, thản nhiên đi qua. Cuối cùng một công chúa đến, nhìn xuống dưới cầu và chùn bước lại. Nàng bảo: “Ta không thể nào bước trên đầu người”. Cận thần bèn tâu: “Nó chỉ là đứa nghèo hèn, công nương chớ quá bận tâm”. Và công chúa đáp: “Dù có nghèo hèn, kẻ đó cũng biết vui buồn, cũng có giá trị của họ. Hãy bảo người ấy chèo khỏi nơi ấy, ta mới dám bước qua cầu”. Chàng đi câu nọ, nghe thế, nhủ thầm: “Đó là một người”?…
Người ta vẫn lưu ý rằng tiếng gọi con người là sự kết hợp giữa hai yếu tố, đó là tiếng con – chỉ loài động vật với những phản ứng bản năng – cùng với tiếng người chỉ những đòi hỏi vươn cao. Hình ảnh nhân sư khổng lồ, dựng lên ở giữa sa mạc Ai Cập với cái đầu người và mình sư tử, hẳn là biểu tượng rõ nhất cho cuộc chiến đấu gian nan để con người được hình thành: dù đã cố ngoi đầu lên với những sắc diện là người, nhân loại vẫn còn bị lôi kéo lại bởi những thú tính thấp hèn là cái thân xác súc vật nặng nề kéo dài ở trên mặt đất. Và chỉ khi nào con người thực sự cất nổi mình lên, rũ bỏ được sự chi phối của cái thân xác bốn cẳng để đứng vững vàng trên cái tư thế hai chân, con người mới thực sự người, để tiến đến một giai đoạn cao hơn của sự thăng hoa nhân loại.
Cổ ngôn Đông phương: “Người không mười phân vẹn mười” (nhân vô thập toàn) xác nhận sự chưa hoàn thiện của người để khích lệ người trên đường cải thiện. Chính sức cố gắng ấy là dấu hiệu riêng biệt của người, là cái vinh quang của người. Nó là món quà của lý trí, và lý trí là kết quả của sinh hoạt xã hội. Khi Nã Phá Luân tiếp Goethe, nhà vua giới thiệu bậc thi hào này với đám triều thần của mình bằng một câu nói đơn giản: “Đây là một người!”. Nã Phá Luân không lưu ý tới những tước vị lớn lao mà Goethe đã được triều đình nước Đức ban cho, hay những danh vọng mà Goethe đã được người đời xưng tụng. Nhà vua chỉ quan tâm tới tính cách là người nơi nhà thơ lớn để gián tiếp tỏ lòng khâm phục qua lời khen tặng thâm trầm.
Suốt cuộc đời mình, Goethe đã chiến đấu không ngừng để mở rộng sự hiểu biết và câu nói cuối cùng của ông trước khi nhắm mắt: “Hãy cho thêm ánh sáng” đã thành châm ngôn bất hủ: hãy thêm ánh sáng cho căn phòng nhỏ bóng tối âm u, hãy thêm ánh sáng cho những tâm hồn còn ham hiểu biết, hãy thêm ánh sáng cho những kiếp sống còn muốn vươn lên. Qua câu nói khác rất được truyền tụng: “Tôi là một người, nghĩa là một chiến sĩ”, Goethe đã xác định thêm rõ cái nội dung người: đó là mọi sự nỗ lực vượt qua trở ngại, một sự khao khát đi tới không ngừng để thoát khỏi những xiềng xích nô lệ và những thấp hèn.
Tùy theo sức chiến đấu ấy mà giá trị người mới được xác định, bởi lẽ có những chiến đấu thất bại và những chiến đấu thành công. Thể hiện được sức lớn lao của sự thành công hay nỗi xót xa của sự thất bại, ít nhiều cũng đã thể hiện được tính cách người trên nhận thức ấy. Con người đói khổ bênh vực được đồng loại mình một cách gian nan ở trong tác phẩm “Những kẻ khốn nạn” đã làm vẻ vang Victor Hugo, cũng như con người tu hành sa ngã thảm thương tự kết liễu mình trong tác phẩm “Mưa” đã đưa Somerset Maugham lên đài danh vọng.
Nếu muốn nói đến giá trị nhân bản, ít nhất cũng phải nói đến mặt nào của chiến đấu ấy, bởi lẽ từ chối điều ấy là từ chối hẳn cái vai trò người.
Thế mà hiện nay còn có những người phát huy thú tính một cách hào hứng và tự đề cao là đã nói được “tính người”. Họ không mô tả con người cố gắng, con người trong sạch, con người chiến thắng bản năng, có lẽ theo họ thì chẳng có con người nào là đáng ca ngợi và ngay cả bản thân họ cũng chẳng có gì là đáng tự hào. Điều này từ lâu đã khiến một nhà phê bình là Aurélien Scholl miệt thị như sau: “Đã có một thời loài thú biết nói.
Ngày nay thì chúng biết viết” (II fut un temps où les bêtes parlaient. Maintenant, elles écrivent). Nhưng nếu không thể nói về cái tốt thì khi nói về cái xấu, lẽ ra họ cũng gợi lên cho ta ít nhiều ghê tởm về sự thấp hèn, ít nhiều tủi nhục về sự đầu hàng, và sự chua xót về sự thất bại. Làm cho ta ghét bỏ những biểu hiện thuần túy thú tính, là đã gián tiếp đề cao nhân tính, gián tiếp khuyến khích chúng ta cố gắng làm người. Đã chẳng giúp đỡ chúng ta, họ còn lợi dụng hoàn cảnh mà lý trí đã mệt mỏi để tìm mọi cách khêu gợi bản năng, chú tâm khai thác cái phần dã thú đang còn giằng co ở trong mỗi người để mà tiếp sức cho cái phần ấy mạnh mẽ hơn lên.
Họ là những người tội lỗi kiêu hãnh, những người hư hỏng tự hào, những cảnh đồi bại trân tráo và cùng xưng tụng với nhau là tác phẩm họ rất “người”, là nói lên được “giá trị nhân bản”. Nhưng trong cái “người” của họ, chúng ta chỉ thấy loạng choạng bốn cẳng chứ không tìm thấy vững vàng hai chân. Và cái giá trị mạo nhận là nhân bản ấy chỉ có tính cách thú bản, vật bản mà thôi.
Con đường phát triển nhân loại từ trước đến nay là một quá trình nhân hóa và cho khi nào con người hoàn thiện được mình mới đạt đến một sức mạnh vạn năng. Cổ sử có pha thần thoại Hy Lạp thuật chuyện những bầy yêu quái hiện lên các ngã ba đường đón hỏi mọi người: “Vật gì hồi nhỏ đi bằng bốn chân, về già đi bằng ba chân?” và hễ ai nói không được thì bị sát hại. Cuối cùng Oedipe xuất hiện và khi chàng dõng dạc trả lời “Đó là con người” thì bầy yêu quái xấu hổ nhảy hết xuống biển. Oedipe đã giải đáp được câu đố bí hiểm từ xưa đặt ra cho cả nhân loại và nắm cái chìa khóa ấy, chìa khóa con người, cứu nguy được xã hội mình. Con người, vì thế, là một sức mạnh chiến thắng mọi loài ma quái.
Và đã là người, chúng ta hãy vì con người tiếp tục bằng mọi phương cách phát huy cái sức mạnh ấy.

HÃY NHÌN XEM VÀ TỰ HỎI, TẠI SAO??
Nơi đáng sợ bây giờ, là trên những con đường. Là nơi đầy rẫy những tai nạn mà chẳng có ai cứu giúp vì có quá nhiều phiền toái dành cho người ra tay cứu giúp.
Nơi đáng sợ bây giờ, là trường học. đó là nơi con trẻ đáng ra phải được dạy sống chan hòa với nhau, yêu thương nhau thì những măng non của đất nước bị đè nặng bởi học thêm, bởi chạy điểm, trường chuyên lớp chọn.
Nơi đáng sợ bây giờ, là nhà thương. Là nơi mà lương tâm của một người thầy thuốc đáng lẽ phải được đưa lên trên hết nhưng giờ đây thì cơm, áo, gạo, tiền che khuất đi lời thề của Hippocrates
Nơi đáng sợ bây giờ là một cộng đoàn xóm ấp. Là nơi đáng lẽ tình người quây quần chia sẽ một cuộc sống, nhưng nó lại là những chiếc cũi giam hãm một thứ gọi là tình hàng xóm láng giềng.
Nơi đáng sợ nhất bây giờ lại là ngôi nhà của chúng ta. Đáng lẽ nơi đó phải là những bữa cơm gia đình đằm ấm bên nhau, nhưng giờ nó lại là những bửa cơm nguội lạnh ăn vội sau giờ tan ca, là những gói mì được nấu nhanh chỉ với thời gian chỉ bằng 3 nốt nhạc. Con người đang xa với con người, nơi mà lòng thương xót bây giờ được xem là một món hàng xa xỉ phẩm.
Đâu phải tôi không thấy, đâu phải tôi không nghe, đâu phải tôi không nói đến… Nhưng điều quan trọng là những lời nói này, những hình ảnh đau thương này chỉ đụng đến mắt đến tai đến môi miệng mà không thể đi vào trái tim, là nguồn mạch của mọi cảm xúc, là nguồn mạch sâu xa nhất của tình yêu. Và đó là nơi của lòng thương xót.

74 nhận xét:

  1. Phú Vang thăm anh chị, đọc bài anh sưu tầm và cùng suy ngẫm..
    Chúc anh chị luôn vui và hạnh phúc nhé!

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. cám ơn bạn, chúc bạn luôn vui.

      Xóa
  2. Trả lời
    1. dài cổ chờ mong mà cuối cùng là thất vọng anh nhỉ.

      Xóa
  3. Qua trình đấu tranh để đưa phần NGƯỜI lên trên phần CON vẫn còn gian nan....Hơn 90% hành động mỗi ngày thường bị chi phối bởi bản năng....
    Chúc bạn an vui !

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. hãy cố lên, tôi ơi đừng tuyệt vọng.

      Xóa

  4. Chớm Xuân mà sao trời giá lạnh ?
    Sương mờ bao phủ kín cả trời .
    Đất Bắc nợ Xuân điều gì nhỉ ?
    Mà mưa , gió bấc rét tê người !

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. bởi vì vắng bóng sĩ phu bắc hà đó anh.

      Xóa
  5. ÔNG BỘ TRƯỞNG BỘ GIÁO DỤC K TRÚNG TRUNG ƯƠNG ỦY VIÊN RỒI Ô TA RA ĐI CHẮC GIÁO DỤC SẼ KHÁC MÀ MẪN ƠI

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. người ta thay hình nộm củ bằng một hình nộm mới thôi.

      Xóa
  6. Bài viết thật chí lý và sâu sắc xiết bao. Vâng nếu mỗi người hãy cố gắng vươn lên từng ngày để hoàn thiện dần chính bản thân mình thì xã hội sẽ tốt đẹp biết bao. Chúng ta hãy cùng nhau cố gắng nhỉ?

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. phấn đấu từng ngày như một chiến sỉ vậy chị ạ.

      Xóa
  7. Mẫn ơi bài này em sưu tầm ở đâu và ai là tác giả vậy. Chị muốn biết cụ thể để xin về trang blog cá nhân mình em ạ

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. phần đầu bài nầy em đọc lâu quá rồi nên quên mất link, chỉ nhớ chắc chắn tác giả là Vủ Hạnh chị ạ. còn phần sau là của em.

      Xóa
  8. Cám ơn bài viết của anh đã nói lên những bức xúc của xã hội.
    Em chỉ biết cầu nguyện để mọi người biết yêu thương nhau.
    Qúi trọng nhau bằng nhân cách của con người.

    Trả lờiXóa
  9. sang đọc bài viết hay rất ý nghĩa...
    chúc bạn luôn vui khỏe nhiều MẾN

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. cám ơn anh ghé thăm, chúc sức khoẻ và thành công trong năm mới nhé.

      Xóa
  10. Thăm bạn , chúc an vui nhé !

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. cám ơn bạn, chúc bình an năm mới.

      Xóa
  11. Không dám qua cầu là vì nàng công chúa kia mặc váy, sợ nhỡ anh câu cá kia ngước lên nhìn ''thấy'' mà không dám đi qua thui Đ/C Mẫn

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. còn sợ nhìn thấy nên dừng lại cũng hay đó anh, chúc anh và gia đình một năm nhiều may mắn.

      Xóa
  12. Bài viết hay lắm.Chúc em luôn vui khoẻ nhé.

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. cám ơn chị, chúc chị nhiều hạnh phúc trong năm mới nhé.

      Xóa
  13. Sang thăm Mẫn đọc bài viết thật ý nghĩa và thú vị. Chúc em luôn có nhiều niềm vui và hạnh phúc trong cuộc sống em nhé. Thân mến

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. cám ơn chị, năm mới đến em kính chúc chị và gia đình an vui ấm áp nhé.

      Xóa
  14. Anh Mẫn có những bài viết đọc xong phải suy nghĩ , ý nghĩa và sâu sắc lắm
    hảy cho làng blog thêm nhiều bài hơn nửa anh nhé

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. cám ơn bạn, chúc bạn thật an vui trong năm mới nầy nhé.

      Xóa
  15. Sang thăm M và được đọc một entry rất hay rất ý nghĩa . Chúc M và gia đình đón Tết Bính Thân AN KHANG HẠNH PHÚC THỊNH VƯỢNG

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. cám ơn bạn, thật kho để vào nhà bạn com. mình sang nhiều lần mà không com được mong bạn thông cảm. chúc bạn một năm nhiều niềm vui nhé.

      Xóa
  16. Sang thăm Mẫn, đọc bài viết đáng để suy ngẫm. Đời nay thật lắm chuyện buồn nhưng không phải không có những niềm vui - niềm vui tích cực. Chúc anh luôn vui khỏe để đón một mùa xuân mới tràn đầy hạnh phúc nhé!

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. đời cứ mãi những chuyện phải suy tư, quá nhiều cảnh người đạp lên nhau mà tiến bước. chúc em nhiều may mắn trong năm mới nhé.

      Xóa
  17. Bai viet mang mot triet ly sau sac.chuc anh nam moi nhieu suc khoe may msn tran day.

    Trả lờiXóa
  18. Bai viet mang mot triet ly sau sac.chuc anh nam moi nhieu suc khoe may msn tran day.

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. cám ơn bạn, mình chúc bạn năm mới tràn ngập niềm vui nhé.

      Xóa
  19. Một bài viết đầy tâm huyết và trí tuệ !

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. cám ơn anh, năm mới với nhiều thay đổi mong rằng mọi sự sẻ tốt hơn anh nhỉ. chúc anh và gia đình một năm an bình hạnh phúc.

      Xóa
  20. ND sang thăm anh,chúc những ngày giáp tết vui trong may mắn anh Mẫn nhé.

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. cám ơn em, anh chúc em mọi điều tốt đẹp nhất trong năm mới nhé.

      Xóa
  21. Chuyện thường ngày ở huyện muôn đời nó là như vậy đó anh ạ nói mãi nói hoài rồi rốt cuộc ko vẫn hoàn ko ,chẳng biết đến khi nào mới thay đổi đc .Thôi thì đành chờ anh ạ .
    Chúc anh ngày mới tốt lành thật vui bên mùa xuân đang về thật gần nhé anh !

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. một mùa xuân ấm áp cho em và cho mọi người.

      Xóa
  22. GT em ghé thăm anh đọc bài, chúc anh luôn vui.
    Mến

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. cám ơn em, anh chúc em bình an hạnh phúc trong năm mới nhé.

      Xóa
  23. Sang đọc lại bài viết của anh và ....chưa dám nhận xét gì
    Chúc anh chị buổi chiều vui nhé

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. cám ơn bạn, bạn cũng luôn vui nhé.

      Xóa
  24. Em ghé thăm anh trai nè.
    Bài viết hay sâu sắc man mác buồn. Em chúc anh và gđ chào
    đón một mùa Xuân an lành ấm áp và vui vẻ hp anh nhé.

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. khi nào còn những người đạp lên nhau mà tiến bước thì anh còn nói em à, chúc em vui vẻ bình an nhé.

      Xóa
  25. Tết đến rồi . Chúc Mẫn nắm mới may mắn thành công trong cuộc sống !!

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. cám ơn bạn, chúc bạn an vui hạnh phúc mãi.

      Xóa
  26. https://vivi099.files.wordpress.com/2012/10/tet-2016zx.jpg

    Trả lờiXóa
  27. Rất sâu sắc, nhân năm con khỉ
    Chúc bạn vui khỏe

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. cám ơn bạn, bạn cũng thế nhé.

      Xóa
  28. Năm mới lại về , MT sang chúc anh cùng gia đình đón tết vui vẻ , an khang , hp thật nhiều anh nhé !

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. cám ơn em, anh chúc em nhiều thành đạt trong năm mới nhé.

      Xóa
  29. Hôm nay ngày cuối năm rồi
    Chúc anh chị đón một tết thật vui .....

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. cám ơn bạn, một mùa xuân an vui cho bạn nhé.

      Xóa
  30. Năm mới chúc em những điều tốt lành nhất, may mắn sức khỏe dồi dào gia đình vui vẻ và hạnh phúc em nhé . Thân mến
    https://ngocliennguyen.files.wordpress.com/2016/02/145480808037809.gif

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. cám ơn chị, chúc chị nhiều sức khoẻ và luôn bình an.

      Xóa
  31. Chúc anh cùng gia đình đón giao thừa ấm áp và đón năm mới AN KHANG THỊNH VƯƠNG anh Mẫn nhé.

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. cám ơn em, chúc em luôn vui vẻ hạnh phúc nhé.

      Xóa
  32. Lo buồn để lại phía sau
    Nhận về đầy ắp những câu tốt lành!
    Thôi đừng trăn trở nhiều anh Mẫn ạ. Năm mới chúc anh và gia đình luôn mạnh khỏe với nhiều niềm vui mới. Chúc tình yêu của anh trẻ mãi với thời gian!

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. chúc bạn nhiều thành công với những truyện ngắn tuyệt vời của bạn nhé

      Xóa
  33. năm mới mừng tuổi bạn Mẫn
    khỏe vui cạn chén rượu mơ xuân về

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. cám ơn anh, vạn sự như ý anh nhé.

      Xóa
  34. năm mới chúc anh và gia đình an khang thịnh vượng vạn sự cát tường

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. cám ơn em, an khang thịnh vựơng anh chúc em trong năm mới nhé.

      Xóa
  35. Năm mới em ghé thăm anh Mẫn.
    Chúc anh vui khỏe vô biên
    Cát tường như ý bình yên an lành.

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. chào em, anh cám ơn em và chúc em nhiều thành công trong năm mới.

      Xóa
  36. Năm mới, chúc anh chị và toàn gia an khang thịnh vượng, vạn sự tốt lành, đong đầy niềm vui anh nhé!

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. cám ơn em, anh chúc em mọi điều tốt đẹp nhất.

      Xóa